Mua một doanh nghiệp hay mua cổ phần của một doanh nghiệp là những lựa chọn bạn có thể cân nhắc khi muốn mua một doanh nghiệp.
Bạn có thể tự hỏi đâu là cách tiếp cận tốt nhất. Chỉ tiếp quản tất cả cổ phần trong công ty ? Hay là mua tài sản doanh nghiệp và chuyển chúng vào hệ sinh thái bạn hiện có bạn? Đâu là rủi ro và lợi thế của những cách tiếp cận trên?
Mua Một Doanh Nghiệp Và Mua Cổ Phiếu Của Doanh Nghiệp
Mua ‘doanh nghiệp’ (business sale), hay chúng ta gọi là ‘mua tài sản’ (asset sale) về cơ bản là bạn mua tài sản của một doanh nghiệp.
Còn ‘mua cổ phần’ (share sale), là khi bạn mua tất cả cổ phần của một doanh nghiệp.
Trong cả hai trường hợp, bạn đều nắm quyền sở hữu một doanh nghiệp, nhưng thông qua các cơ chế khác nhau.
1. Mua doanh nghiệp hoặc mua tài sản là gì?
Trong giao dịch mua doanh nghiệp hoặc mua tài sản, bạn thường mua toàn bộ hoặc một số tài sản của doanh nghiệp đó. Điều này có thể bao gồm cổ phiếu và thiết bị, cũng như tên doanh nghiệp, sở hữu trí tuệ, danh sách khách hàng và thậm chí là thiện chí (good-will).
Cùng đó, bạn cũng sẽ tiếp quản các hoạt động hàng ngày và điều hành thực tế của doanh nghiệp (hoặc một phần doanh nghiệp) trên pháp nhân của riêng bạn (Ở Úc, các pháp nhân khác nhau có thể sở hữu và điều hành chung một doanh nghiệp.) Bản thân công ty vẫn là một pháp nhân riêng biệt không được chuyển giao cho bạn khi bán doanh nghiệp.
a. Ưu điểm
Việc mua doanh nghiệp thông qua việc mua tài sản mang lại nhiều lợi thế cho người mua.
- Các khoản nợ không chuyển giao cùng với tài sản (mặc dù với tư cách là người mua, bạn có thể đồng ý gánh chịu một số khoản nợ nhất định, ví dụ như nợ ngân hàng hoặc quyền lợi của nhân viên).
- Bạn có thể cấu trúc giao dịch theo cách phù hợp với mình, chỉ mua những tài sản mà bạn muốn và cần.
- Giao dịch mua tài sản của bạn có thể được phân loại là ‘doanh nghiệp đang hoạt động’ (ongoing concern), nghĩa là bạn sẽ không phải trả thuế hàng hóa và dịch vụ GST (tham khảo quy định về bán doanh nghiệp đang hoạt động của Sở thuế vụ Úc).
b. Nhược điểm
- Bạn có thể phải trả thuế trước bạ (Stamp duty hay transfer duty) .
- Các nhà cung cấp hoặc bên thứ ba có thể không muốn chuyển nhượng hợp đồng của họ cho bạn.
- Một số tài sản có thể không thể chuyển nhượng được, điều này có thể mang lại rủi ro trong hoạt động của doanh nghiệp.
- Bạn có thể phải chịu trách nhiệm đối với các quyền lợi của nhân viên trước đây.
2. Mua cổ phần là gì?
Khi mua cổ phần, thay vì mua riêng tài sản từ công ty đó, bạn sẽ mua tất cả cổ phiếu của công ty hiện tại để nắm quyền sở hữu cả công ty và các doanh nghiệp mà công ty đó điều hành.
Công ty theo cấu trúc vẫn tiếp tục tồn tại và chỉ có quyền sở hữu và cổ phần của bạn thay đổi. Điều đó cũng có nghĩa là bạn mua lại tất cả tài sản và nợ phải trả mà công ty hiện có. Đây là một điểm khác biệt rất cơ bản và đáng kể giữa hai hình thức mua.
a. Ưu điểm
- Nhận diện thương hiệu và danh tiếng của công ty không bị ảnh hưởng và không cần thay đổi công ty.
- Không cần phải chuyển nhượng lại bất kỳ hợp đồng hoặc thỏa thuận nào.
b. Nhược điểm
- Là cổ đông của công ty, bạn sẽ gánh vác mọi khoản nợ trong quá khứ, hiện tại và tương lai của công ty. Có rất nhiều hoạt động thẩm định kinh doanh cần phải được thực hiện để tìm ra các khoản nợ tiềm ẩn và rủi ro trong công ty .
- Với việc thừa hưởng các khoản nợ của công ty – không giới hạn ở chỉ doanh nghiệp mà bạn muốn mua lại. Điều này có thể bao gồm các khoản nợ thuế và hoạt động, khiếu nại kiện tụng và bồi thường và khiếu nại bồi thường của người lao động.
- Bạn thừa hưởng mọi quyền lợi bảo đảm (securities interest) và gánh nặng từ doanh nghiệp.
- Bạn thừa hưởng những nhân viên hiện tại cũng như quyền được hưởng các quyền lợi đã tích lũy của mỗi nhân viên.
- Các hợp đồng chính có thể có điều khoản ‘thay đổi quyền kiểm soát’ (change of control) mà bạn sẽ phải tuân thủ để duy trì các hợp đồng đó.
Tổng kết
Với so sánh sơ bộ nêu trên, chắc hẳn bạn sẽ thấy việc mua doanh nghiệp hay tài sản ít rủi ro hơn cho người mua so với việc mua cổ phần. Khi bạn mua tài sản doanh nghiệp thay vì mua cổ phần của đơn vị sở hữu doanh nghiệp, thì kể từ ngày thanh toán, bạn có thể tiếp tục điều hành doanh nghiệp với tư cách là chủ sở hữu mới, với các tài sản đã biết, không có bất kỳ tranh chấp hoặc nghĩa vụ nào đang diễn ra của chủ sở hữu doanh nghiệp trước đó.
Và vì bạn chỉ mua những tài sản cần thiết để vận hành doanh nghiệp nên bạn chỉ phải trả tiền cho những yếu tố đó của doanh nghiệp.
Tuy nhiên không thể phủ nhận lợi ích mà việc mua cổ phần mang lại cũng có thể rất to lớn. Ví dụ như bạn đang mua lại một doanh nghiệp đang làm ăn phát đạt.
Với bất kỳ giao dịch mua bán doanh nghiệp nào, cũng có nhiều yếu tố pháp lý phải cân nhắc khác. Có thể có các nghĩa vụ bắt buộc. Vinson Lương và đội ngũ luật sư của Axegal có thể tư vấn cho bạn về các nghĩa vụ liên quan phải trả khi mua bán một doanh nghiệp. Ở bang NSW, điều này có thể bao gồm thuế chuyển nhượng/ thuế trước bạn phải trả ba tháng sau khi bạn ký hợp đồng mua bán doanh nghiệp.
Quý vị có thể tham khảo thêm các thông tin pháp lý thuộc các lĩnh vực khác nhau tại khu vực Kiến thức pháp luật của trang web.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết này nhằm cung cấp thông tin chung. Quý vị không nên xem đây là tư vấn pháp lý. Chúng tôi khuyến nghị quý vị tìm kiếm lời khuyên pháp lý chính thức cho trường hợp của riêng mình.
